گلاب گیری

 


کعبه را گفتم که این عطر دل انگیز از کجاست
هاتفی گفتا که بی شک از گلاب قمصر است

تاریخچه گل محمدی
حدود هفتصد سال پیش، یورش ناجوانمردانه قوم مغول به استان فارس و ویرانی اکثر شهرهای آن توسط سربازان چنگیز و بروز ناامنی در فارس، باعث شد که گلکاران و کشاورزان گل سرخ در پی یافتن مکانی باشند تا از هجوم مغولان در امان بمانند. گروهی به خراسان، عده ای به همدان و تعدادی بسمت کاشان حرکت کردند و در چند نقطه اطراف کاشان سکنی گزیدند و به پرورش گل سرخ پرداختند.

چندی نگذشت که کشت گل محمدی و متعاقب آن صنعت و مراسم سنتی گلابگیری در کاشان رواج پیدا کرد.

دشت های گل سرخ در اطراف کاشان به طور پراکنده وجود ندارد بلکه می توان نوار پهنی از آن را کیلومتر ها از دامنه کوه های کرکس، از «ورکان-ازران» و «کامو» گرفته تا «نیاسر» و «دلیجان» و «برزک» و «قمصر» و «قهرود» مشاهده کرد، اگر چه پیشکسوتان گل و گلاب گیری می گویند: «گل سرخ از قمصر به دیگر روستاهای اطراف رفته است.»

برآوردها نشان می دهد سالیانه بیش از ۷۰۰ تن گل سرخ در کاشان تولید می شود که نیاسر کاشان با ۵۰۰ هکتار زمین زیرکشت حدود ۲۵۰ تن گل سرخ بدست می آید، روستاهای سده و برزک با ۳۰۰ هکتار زمین زیرکشت، ۱۵۰ تن گل سرخ، جوشقان با ۱۵۰ هکتار زمین ۸۰ تن، قمصر با ۵۰ هکتار ۲۵ تن و دیگر روستاها سالانه چندتن گل سرخ تولید می کنند.

با مرور تاریخ متوجه می شویم که گل سرخ، گل بومی منطقه زرقان فارس، شهر گلستان و بوستان است که به قمصر آمده است.

معرفی گل محمدی (گل سرخ)
برای انواع گل رز(Roses )، در فارسی غیراز نام سرخ گل یا گل محمدی یا گل چای ، ترجمه دیگری در دست نیست ؛ البته این نام برای تنوع گسترده گونه ها ی آ ن کافی نیست ؛ زیرا تاکنون بیش ا ز ۲۰۰۰۰ گونه گل رز تخمین زده شده است . این گل گذشته از آن که سردسته تیره مهمی از گیاهان است ، ازنظرساختمان ، رنگ و عطر گل هایش ، کامل ترین نوع گل بوده و تاکنون هیچ یک از جنس ها ونژادهای متنوع گیاهان در تنوع وتکامل به پای این گل نرسیده است. دراین میان گونه گل سرخ یا گل محمدی آن مورد بحث است که اقسام مختلف آن براساس نژاد به ۷ دسته تقسیم می شود.

۱- سرخ گل فرانسه ؛
۲- نسترن ؛
۳- گل چای ؛
۴- سرخ گل با گلهای متعدد؛
۵- سرخ گل مینیاتور؛
۶- سرخ گل بنگال
۷- سرخ گل ایران یا (Roser de perse )

دربین گونه های متنوع رزها و سرخ گل ها ، سرخ گل ایران یا گل محمدی که از خانواده Rosaceus است و در منابع مختلف ودر کشورهای غربی و انگلیسی زبان به Domask Rose معروف است ، گونه منحصر به ایران می باشد. بطور کلی در منابع مختلف وطبق نظر اکثر کارشناسان زیست گیاهی ، گونه مذکور از ابتدا در ایرا ن پرورش یافته ، واز این کشور به دیگر نقاط جهان پخش شده است.

گل محمدی یا ” طلای معطر” از نظر ویژگی ها ی فیزیکی و شکل ظاهری ، این خصوصیات را داراست : گل نیمه پرپر، صورتی رنگ و بسیار خوشبو ، شکل برگ گل ها تخم مرغی ، دارای ۵ تا ۷ برگچه و یک دم برگ ، شکل گیاه آن بوته ای پرپشت با بلندای نزدیک به ۵/۱ متر، دارای خارهای ریز بی شمار روی ساقه ها به ویژه در ساقه های جوان آن . در نشست مورخ ۱۳۷۴/۹/۲۲ خورشیدی که با حضور ریاست انجمن علوم باغبانی ایرا ن و شماری از استادان دانشگاه ها ی ایران برگزار گردید، گل سرخ محمدی با ویژگی ها ی مذکور به عنوان ” گل ملی ” کشور تأیید و برگزیده شد.

شرایط لازم برای پرورش گل محمدی
گل محمدی اگر چه در شرایط اقلیمی و طبیعی متفاوتی می روید ، اما نظر به اهمیت کیفیت اسانس آن برای دست یافتن به نتایج مطلوب تر ، این گیاه باید در محیط ویژه جغرافیایی و طبیعی پرورش یابد.

بطورکلی هرچه ارتفاع منطقه بیشتر وهوا سردتر باشد ودرنتیجه آب و هوا سرد و نیمه خشک در زمستان و معتدل و خشک درتابستا ن باشد ، بهترین محیط اقلیمی برای پرورش آن ایجاد خواهد شد. گل محمدی ا زحیث درجه حرارت در دمای ۱۵ تا ۲۱ درجه بهترین رشد را دارد . چنانچه اختلاف درجه حرارت هوا بین شب و روز ۵ تا ۱۰درجه – به خصوص در انتهای شب – باشد، اسانس بیش تری در گل ایجاد خواهد شد.

البته نباید فراموش کنیم که این اختلاف فشار باید آهسته و منظم باشد ، در غیر این صور ت مناطقی که با جریان باد رو به رو هستند، درتولید گل مرغوب با مشکلی اساسی روبروهستند. از نظر شرایط آبیاری اصولا گیاه سرخ ایران ، گیاهی قانع وکم توقع معرفی می شود و دوره آبیاری آن در رنجی با دامنه ۷ تا ۲۱ روز در فصل تابستان متغیر است و درمحیطی با بارندگی مناسب حتی به صورت دیم کاشته می شود نهایتا درباره خاک لازم برای کشت آن باید گفت : خاک لوم ، یعنی مخلوطی از شن و رس که خاکی سبک است با PH بالا و بدون شوری ، بهترین خاک است . شایان ذکر است که در پرورش گل محمدی ، اگر چه در وضعیت سخت محیطی این گیاه رشد می نماید ، باید توجه داشت که هر چه دوره های آب دهی کوتاه تر و ترکیبات آلی خاک بیش تر شود، گل وزین تر و با اسانس بسیار بیشتر تولید خواهد شد ، طبق تجارب به دست آمده درقمصر، دوره آبدهی نباید حتما به تابستان منحصر شود، بلکه آبیاری گیاه در فصل زمستان وخاصه در موقع برداشت محصول ، بسیار در بازده تولید مؤثر خواهد بود. در مجموع گل محمدی از شرایط بسیار ساده وکم هزینه ای در مراحل کاشت ، داشت و برداشت برخودار بوده ، از هر حیث به نسبت دیگر محصولات ، مواد حاصل از آن از جمله گلاب ، از ارزش افزوده و سودآوری بالایی – نسبت به هزینه آن – برخوردار است.

تاریخ پرورش گل محمدی و تولید گلاب
در تعیین محدوده مکانی و زمانی ایجاد و توسعه این کشت و گلاب گیری در ایران و درگذشته می توان گفت : تولید و کاربرد این محصول اززمان های دوروقبل ازاسلام ودراقصی نقاط کشوررواج داشته است؛ به نحوی که ” گل و گیاهان گل دار، چه خوراکی و چه دارویی همواره بخش بزرگی از پزشکی بومی ایران بوده است . سنگ نگاره های ستبر تخت جمشید ، نمادی گویا از فرهنگ نام آشنای مهرورزی و دوست داشتن گل و گیاه بر سینه دارد.”

در این باره کتاب جامع قانون درطب از شیخ الرئیس ابو علی سینا بازگو کننده نکات ارزنده ای است. این کتاب که حدود ۱۰۰۰ سال قبل نوشته شده است (۳۷۰- ۴۲۸ ه- ق ) در مجلدهای مختلف آن مکررا جهت درمان امراض مختلف ، بر استعمال گل خشک یا گلاب و حتی دیگر عرقیات تأکید شده است. طبق نظرعموم متخصصان، قمصرخاستگاه دیرین گل و گلاب است. درباره سابقه تاریخی این محصول درقمصر – بعلت محیط ناآرام آن – سابقه ای طولانی در دست نیست، اما براساس یک دیدگا ه ” درعصرملک شاه سلجوقی که مسجد میان ده قمصر ساخته می شد – و ا زمحراب گچبری آن هنوزبخش عمده ای پابرجاست – نماینده یکی از اتابکان روم شرقی از دامنه های کوه اسبی قمصر مقداری گل سرخ خودرو با خود به شهر دمشق که آن روزها ” داماسکوس” خوانده می شد، می برد ود رآن جا پرورش داده می شود.” دلیل این ادعا درحال حاضر، اطلاق نام ” داماسک رز” یا ” رزاداماسنا” در فرهنگ لاتین و درزبان کشورهای انگلیسی زبان به گل سرخ ایران می باشد.

نکته قابل توجه دراین زمینه تأمل درشیوه گلاب گیری قمصراست ؛ زیرا اگرچه تقطیرو تولید عرقیات درایران قدمتی بس طولانی دارد، فلسفه به کارگیری دستگاه های سنتی گلاب گیری قمصربیانگر پویشی جدید دراین صنعت، تولید محصول درحجم زیاد و با هدف تجاری است؛ درحالی که قبل ازآن با دستگا ه های تقطیر، تنها مقداری محدود برای درمان تولید می شده است.

از دیگر اسناد موجود درباره گل وگلاب گیری درقمصروجود ” سفرنامه شاردن ” سیاح فرانسوی، است که دردوران صفویه نگاشته شده است. وی درجلد سوم سفرنامه اش هنگام عبور از کاشان به معجزه عرق بیدمشک اشاره می کند ودرادامه سفرخویش به طرف اصفهان از راه قهرود، بعد از عبور از سد شاه عباسی (شیخ بهایی ) آورده است ” دراوایل خردادماه بود و گل ها هنوزنشکفته بودند.” این به همان گل های محمدی منطقه که دراوایل خرداد ماه می شکفند،اشاره دارد.

وی درجلد چهارم سفرنامه اش ذیل بخش نوشیدنی ها، عنوان قابل توجهی به نام ” یک رقم شگفت انگیز از صادرات “آورده سپس به طورمفصل به عرقیات مختلف ونحوه تولید وکاربرد آن اشاره می کند،هم چنین ا زخواص گل و صنعت گلاب گیری درایران آن روزبحث کرده، شرح مبسوطی از فرایند شهد وخواص گلاب دارد: نکته مهم این است که وی می نویسد ” از این شربت مطبوع به سرتاسر مشرق زمین صادر می شود و کشتی هایی که کاملا انباشته از آن است به صوب هندوستان عزیمت می کنند.”

این همه بیانگر رونق فوق العاده این صنعت دردوران گذشته نسبت به وضعیت کنونی است واین که چقدر این صنعت درمنطقه وکشور رواج داشته، که باتوجه به وضعیت حمل ونقل وعدم دسترسی های آن دوران، در این سطح وسیع، به عنوا ن یک کالای عمده صادراتی درعرصه تجارت خارجی مطرح بوده است . دیگرمنبعی که دراین باب به نکاتی اشاره دارد، فرهنگ دهخدا است. این مطلب درسالهای ۱۳۳۷-۱۳۳۸ه – ش نگارش شده است واشاره دارد: ” محصول عمده قصبه قمصر ، گل محمدی ، سیب زمینی ، انواع میوه های سردسیری ، ومختصر باغات است. درفصل بهار و موسم برداشت گل ، عطرگل های قصبه ازچند کیلومتری به مشام می رسد؛ در آن موقع حدود هفتاد کارگاه گلاب وعطرگیری دایرمی گردد و مصرف روزانه هرکارگاه تقریبا ۵۰۰ کیلوگل است [ احتمالا مجموعه چند دستگاه گلاب گیری یک کارگاه فرض شده است] وگلاب وعطر آن درتمام نقاط کشور به خوبی معروف است.

درهر صورت صنعت گلاب گیری درتمام دوره های زمانی گذشته رواج داشته ، به شکل وسیع تولید می شده ،حتی صنایع جنبی آن نظیر مسگری ، شیشه سازی و وسایل بسته بندی آن نیز ذر کنارش رواج داشته است. ا زنظرگاه تولید وفروش محصول نیزبیش تربه خارج از منطقه صادر می شده است و بدین علت برخلاف اغلب صنایع دستی درطول تاریخ وبه خصوص در دوران معاصر توانسته است که جایگاه خود را درعرصه بازار مصرف حفظ کرده ، روز به روز برکمیت و کیفیت خود بیفزاید ، به گونه ای که ، در این زمینه انواع عرقیات گیاهی و دارویی نیز بدان اضافه گریده است.

از دیگر تبعات این تحولات ، نفوذ و گسترش این صنعت به روستاهای پیرامون قمصر وحتی به دیگر استان های کشور در دهه ها ی اخیر است؛ به نحوی که طبق نظراهالی و روستاهای بخش قمصر، از سال ۱۳۱۰ به بعد، گل محمدی برای کشت ، به این روستاها راه یافت و از سال ۱۳۳۶ به بعد برخی گلاب گیران حرفه ای قمصربه علت قیمت نازل گل این روستاها ، دستگاه ها ی خود را درآنجا دایرنمودند. البته پس ازچندی با مشخص شدن کیفیت پائین محصول گل این روستاها دراثراین عمل و عوامل دیگر گلاب گیری سنتی به سبک قمصر فراگرفته شد و رواج یافت وتاکنون گسترش یافته است.

علت این همه تأکید برگلاب قمصر ، مرغوبیت فوق العاده گل تولیدی قمصر بوده ،و این به سبب شرایط طبیعی ویژه قمصر است. همان طور که در ادامه ، به تفصیل بدان پرداخته خواهد شد، چه درگذشته وچه درامروز ، بهترین وعالی ترین محصول گل وگلاب و طلای معطر –با عیار بسیار بالا که دقیقا با استانداردهای آن مطابق می باشد- محصول آب و خاک و اقلیم این سامان است . درکنار این عامل اساسی ،روش سنتی گلاب گیری قمصر را باید حاصل هنر ، ذوق ،سلیقه ، پشتکار و ابتکارمردم آن دانست؛ مردمی که با الها م از فرهنگ اراده وسابقه درخشان نظام اجتماعی خویش ، آن را پرورانیده و توسعه داده اند . از این روباید برای تجارب ارزش مندی که طی سالیان دراز در این مسیر کسب کرده اند، ارزش گذاری نمود.

گلاب گیری عالی ترین دستاورد گلاب گیری فرآیندی کاملا شبیه تقطیراست که آب وگل خام تبدیل به گلاب می شود. بطورکلی گلاب گیری در قمصر به دو روش صنعتی و سنتی آن صورت می پذیرد .

روش گلاب گیری سنتی

وسایل و ابزار گلابگیری سنتی
وسایل گلاب گیری درقمصرتقریبا سنتی است وتنها تغییرا ت جزئی درجنس ابزارآن بعمل آمده است.

این ابزارعبارتند از :

۱- دیگ مسین با ظرفیت حدود ۱۲۰ – ۱۵۰ لیتر

۲- تغارسفالین که امروزه جای خودرا به تغارمسین داده وبعنوان سرپوش دیگ بکار می رود. البته مزیت تغارسفالین این است که عطرگل را نمی سوزاند. شاردن در کتاب خود تغارها را چوبی نوشته است که این گفته صحت ندارد. چه، از قدیم الایام تغارسفالین بوده است؛

۳- پارچ دسته دارمسین با ظرفیت حدود۳۰ – ۴۰ لیترکه درداخل آب سرد قرارمی گیرد تا بخارهای گل درداخل آن به مایع تبدیل شود.

۴- چهارعدد نی چوبین توخالی که دو به دو در انتها به یکدیگر متصل شده و به همدیگر راه داده شده ، رابط دیگ و پارچ می باشند. امروزه نی جای خود را به لوله های آلومینیومی داده است ؛

۵- حوض آب که کاردستگاه تبرید را انجام می دهد؛

۶- دستگاه حرارتی مستقردر زیردیگ مسین که اغلب بوسیله نفت وگازوئیل تغذیه می شود. سابق براین ازهیزم وبوته استفاده می شد که امروزه منسوخ شده است .

نحوه عمل وتکنیک گلاب گیری سنتی
ابتدا دیگ مسین را بر اجاقی که قبلا بدین منظوربا آجر و سیمان و یا سنگ و گل ساخته اند ، قرارمی دهند. سپس شاخه حرارتی را در زیردیگ قرارمی دهند. آن گاه به میزان انصاف تولیدکننده ، گل محمد ی تا حداکثر ۳۰ کیلوگرم درداخل دیگ ریخته و به مقدارهشتاد لیتربه آن آب اضافه می کنند و درآن را با تغاری که ذکر آن رفت می پوشانند و وزنه سنگینی برای کنترل فشارناشی ا زبخارروی آن می گذارند و بامقداری بتونه مخصوص که ازتفاله گل پخته و آرد نان است، روزنه های احتمالی محل اتصال بین دیگ وتغار، مسدود می شود، تا ازهدر رفتن بخارجلوگیری شود.البته امروزبه جا ی وزنه وخمیر، ازاهرم ها وپیچ ومهره و واشر لاستیکی استفاده می شود. پارچ مسین را درآب گذاشته ، به وسیله نردبان یا جدیدا لوله های چدنی ، آن را مهارمی کنند، تا به سطح آب نیاید. پارچ به اندازه ای باید درآب قرار گیرد که حداقل بیست سانتی مترآن از آب بیرون باشد. آنگا ه لوله های نی یا آلومینیومی را ازیک سو دردیگ و از سوی دیگردرپارچ قرارمی دهند و آن را با گلوله پنبه ای در پارچه ای پیچیده قرارمی دهند، تا آب به داخل پارچ نفوذ نکند؛ چه، آب و هرگونه ماده خارجی باعث خراب شدن گلاب می شود. حال همه چیز آماده است؛ شعله اجاق را روشن می کنند تا دیگ بجوش آید . دراین موقع گلاب و بخار آب درلوله تا زاویه پیش می روند؛ بخارگلاب به طرف پارچ پیش می رود وبه سبب سردی محیط داخلی ، به مایع گلاب تبدیل می شود. حدود ۴ ساعت طول می کشد ، تا یک پارچ گلاب به ظرفیت ۴۰ لیتر بدست آید.

گلاب را موقعی که در شیشه می ریزند ، پس از سرد شدن مقداری روغن روی شیشه گلاب قرارمی گیرد که عطر گل محمدی است. همچنین تفاله های موجود دردیگ گلاب که بنگل نامیده می شود، تازه آن به مصرف دام وخشک آن برای سوخت زمستانی و کود باغ ها بکار می رود.

روش گلاب گیری قمصر که شرح آن گذشت ، روشی است که ازگذشته های دور و دراثر تجارب ارزشمند ساکنان به شیوه ای کاملا متفاوت ازسایر نقاط شکل گرفته است . باید توجه داشته باشیم که اگرچه گلاب گیری درظاهر امری ساده به نظر می آید ، اما بسیارحساس ،دقیق و پر از ظرافت خاص خود است ودرصورت به کارگیری این دقایق وظرایف ، تأثیر فوق العاده ای درکیفیت محصول ، خاصه درصد اسانس آن خواهیم داشت. در روش گلاب گیری سایر نقاط لوله منتقل کننده بخار گل و آب بدون شیب بوده ودر پارچ آن نیز کاملا باز است اما در روش گلاب گیری قمصر، لوله های آلومینیومی با شیب ۴۵ درجه به پارچ وصل می شوند ودرپارچ کاملا بسته می شود و پارچ درمحیط استخری با آب کاملا سرد قرار دارد که این تأثیر زیادی در جلوگیری از متصاعد شد ن اسانس دارد. شیب لوله باعث تنظیم جرم حجمی مواد لازم برای تکمیل گلاب می شود؛ یعنی از عبور مواد غیر ضروری جلوگیری می کند . وجود در دیگی سفالین و پارچ سرد از تجزیه اسانس جلوگیری خواهد کرد. درمدت زمان تقطیر گلاب گیری ، شدت شعله آتش باید ملایم و یکنواخت باشد و به تعبیر بهتر ،هرچه زمان تقطیر بیشترطول بکشد و شعله کم و زیاد نشود ، محصول بهتری به دست خواهد داد. حجم آبی که داخل دیگ ریخته می شود، نباید زیاد یا کم باشد، این میزان به نسبت حجم گل متغیر است.

باید توجه داشت که مهم ترین مرحله تقطیردرمدت زمان اندک بعد ازجوش آمدن دیگ است که بخش عمده ای ازمواد الکلی وفرار اسانس متصاعد خواهدشد. دراین مقطع و مقاطع بعدی بایدکاملا دقت شود تا هیچ روزنه ا ی درقسمت های مختلف دستگاه نباشد که به شدت از کیفیت گلاب می کاهد. نهایت این که پس از پرشدن پارچ لازم است که مدت زمان زیادی طی شود تا پارچ و گلاب آن درجای خود سرد، و اسانس آن متمرکزگردد. همچنین باید از برداشت سریع نیچه و پارچ خودداری شود.

بررسی تعداد و عملکرد دستگاه های گلاب گیری سنتی قمصر
باتوجه به تمام تحولات مثبت و منفی ای که از گذشته تاکنون درکمیت و کیفیت این صنعت روی داده است درموقعیت کنونی براساس مطالعات انجام شده ، در شهر قمصر ۷۰۰ دستگاه گلاب گیری سنتی وجود دارد که البته حدود۲۵۰ دستگاه آن به شکل نیمه فعال یا خاموش است که دراین پژوهش لحاظ نگردیده است. بدین ترتیب ۴۵۸ دستگاه گلاب گیری کاملا فعال داریم و از مجموع ۹۸۱ خانواردائم موجود درشهر، بیش از۱۷۲ خانوار دارای کارگاه گلاب گیری فعال هستند و این کارگاه ها به صورت جزئی از واحد مسکونی و در بطن زندگی خانوار اداره می شود.

نکته اساسی دراین مطالعه توجه به حجم کارکرد وتعداد دستگاه های هر کارگاه است. براساس جدول مذکور و طبقه بندی انجام شده ، ۶۴ کارگاه یا خانوارتنها یک دستگاه گلاب گیری ، ۳۸ خانوار ۲ دستگاه گلاب گیری ، ۵۲ خانوارکارگاه هایی با ۳ تا ۵ دستگاه گلاب گیری و ۱۴ خانوارکارگاه هایی با ۵ تا ۱۰ دستگاه گلاب گیری دارد ، و تنها یک خانوار دارای یک کارگاه ۲۰ دستگاهی است. از این رو ازبین صددرصد خانوارهای گلاب گیر، ۶۱ درصد از خانوارها دارای گلاب گیری غیراقتصادی ومعیشتی مبتنی برمکمل هزینه خانوار و تنها ۳۹ درصد از خانوارها دارای گلاب گیری کاملا اقتصادی هستند. به عبارت دیگراز مجموع ۴۵۸ دستگاه گلاب گیری ، ۳۱ درصد (۱۴۲ دستگاه ) درآمد ناچیز دارد و ۶۹ درصد (۳۱۶ دستگاه ) ، درآمد کافی ایجاد کرده ، اقتصادی است.

درنهایت نتیجه می گیریم که ازمجموع کل جمعیت دائم شهر(۳۵۵۰) در قالب ۹۸۱ خانوار ، ۳۰۱ نفر (۶۷ خانوار) کاملا از طریق درآمد گلاب گیری امرارمعاش می کنند که با درنظر گرفتن ۴۲۰ نفر(۱۰۴ خانوار) به صورت معیشتی و اضافه کردن فعالیت های غیرمستقیم ایجاد شده ، حدود ۷۰۰ نفر(۲۰ درصد جمعیت شهر) به طور کامل به این صنعت وابسته می باشد. جالب توجه است که با مطالعه ضریب همبستگی بین خانوارهای دائم شهر و میزان کارگاه های گلاب گیری درهر محله ، مشخص گردید که ۸۱ درصد همبستگی وجود دارد و این درکنترل مهاجرت بسیار تأثیر دارد .

دومین بحث اساسی که باید مطرح گردد، سنجش میزان کارکرد کارگاه ها و مقدارمصرف و تولید محصول گل و گلاب ودیگرمحصولات وابسته و جنبی است . طبق نتایج به دست آمده از پرسشنامه ها مشخص گردید که میزان مصرف کل گل با توجه به موقعیت اقلیمی هرسال و تغییرمیزان و تولید گل ، دررابطه مستقیم بوده ، وتغییر می کند. اما با لحاظ کردن این تغییرات و درنظر گرفتن میانگین مصرف چند سال کارگاه ها مشخص گردید که به طورسالانه در شهرگل و گلاب قمصر۸۰۰ تا ۱۰۰۰ تن گل محمدی برای گلاب گیری به مصرف می رسد. درمطالعات دقیق تر درباره میزان مصرف هر دستگاه گلاب گیری باید گفت : این مقدار به نوع کارگاه بستگی دارد؛ یعنی کارگاه هایی که دارای تنها یک یا دو دستگاه گلاب گیری هستند، به طور سالانه هر دستگاه حداکثر۱۰۰ کیلوگرم مصرف دارد. ( دوره مصرف گل و موسم گلاب گیری دریک مقطع حداکثر۴۵ روز تا دو ماه می باشد) و کارگاه های دارای ۳ دستگاه وبیش تر، به طورمتوسط ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ کیلوگرم دریک دوره گلاب گیری ، گل مصرف می کنند. البته میزا ن دقیق تر این مصارف بسته به موجود بودن وعرضه گل ، درصد عیار مورد نظر گلاب گیروحجم کارکرد هر کارگاه متغیراست ؛ به نحوی که بعضی ازموارد کمتر از ۲ تن برای هردستگاه دریک دوره مصرف دارند؛ ولی درمقابل برخی از کارگاه ها حتی تا ۶ تن در یک دوره برای هردستگا ه مصرف دارند.

روش گلاب گیری صنعتی در قمصر
شهرقمصر، دیاری که خاستگاه و پرورشگاه عالی ترین نمونه گل ملی است ودر زمینه گلاب گیری سنتی بهترین روش گلاب گیری را درخود پرورانیده است ، درعرصه گلاب گیری صنعتی ومدرن نیزاولین نقطه ای است که این صنعت را به خود اختصاص داده است. اگرچه ما امروزه شاهد فعالیت ۱۲ کارگاه گلاب گیری صنعتی درشهرستان هستیم ، اما اولین کارخانه گلاب گیری ایران ومنطقه و قمصرطی سالهای ۵۳ – ۱۳۵۴ با مطالعه گسترده کارشناسان بلغاری درحومه شهرقمصر(کیلومتر۱۵ جاده قمصر- کاشان) مکان یابی گردید. کارخانه گلچکان درسال ۱۳۵۵ به بهره برداری رسید. این کارخانه که درقالب یک شرکت گسترده کشت وصنعت ایجاد گردید- چه در گذشته وچه دردهه اخیر– مجهزترین ومدرن ترین کارخانه گلاب گیری ایران بود که اساسا هدف ازایجاد آن ، تولید اسانس ازگل محمدی قمصرودیگرگیاهان دارویی تعریف شده است. این شرکت با برخورداری از۴ دیگ صنعتی به ظرفیت ۵۰۰ کیلوگرم گل درهر نوبت ، توانایی تهیه گلاب واسانس را از۲۰۰ تن گل درطول سال داراست وطی دو دهه گذشته بعنوان بهترین تولیدکننده اسانس ، تأمین کننده اصلی نیازبازارهای عمده جهانی به ویژه اروپا، بوده است.

متأسفانه کارخانه مذکورطی چند سال گذشته با واگذاری به بخش خصوصی و به دنبال آن ورشکستی مالی وبا به جای گذاشتن بدهی های فراوان ، کاملا تعطیل شد وجهت پرداخت حقوق ومزایای حدود ۲۰ کارگر آن ، بربهترین دستگاه های اسانس گیری تا وسایل آزمایشگاهی و… آن چوب حراج خورد. کارخانه ای که با مدیریت صحیح می توانست با فروش اضافه تولید آب مقطر، هزینه پرسنلش را تأمین کند؛ حتی بخشی از ساختمان ها ی جدید آن تخریب و مصالح آن فروخته شد.

دومین کارخانه گلاب گیری صنعتی قمصربا نام گل ریز، در ورودی شهرقمصر و درسایت صنعتی آن شکل گرفته است. این کارخانه که وابسته به مدیریت خصوصی است. از سال ۱۳۷۷ شروع به فعالیت نموده است. درمجموع کارخانه گل ریز ازهرنظرامکانات لازم جهت تهیه گلاب پاستوریزه را داراست ؛ از جمله وجود دو دیگ صنعتی باظرفیت ۵/۱ تن مصرف گل در شبانه روز ودستگاه های پاستوریزه ، بسته بندی و… . بسته به شرایط عرضه گل و فروش گلاب ، ازکل ظرفیت این کارخانه بهره برداری نمی شود. برای نمونه درسال ۸۰ با مصرف ۸۰ تن گل تنها از۴۰ درصد ظرفیت آن استفاده شده است.

در اینجا شایان ذکر است که شرکت تعاونی گلاب گیران قمصرجهت رفع مشکل پاستوریزاسیون گلاب سنتی به عنوان مانع اصلی در روند تولید و فروش گلاب به احداث یک کارخانه در سایت صنعتی قمصراقدام نموده است که مراحل تکمیل آن گذرانیده می شود.

به غیرازموارد مذکور جدیدا تعدادی از گلاب گیران حرفه ای قمصر با بهره گیری از تجربیات خود وتلفیق الگوی دیگ های سنتی وصنعتی ، به ساخت دیگ های نیمه صنعتی اقدام نموده اند که برای تقطیر ۵۰۰ کیلوگرم گل درهرنوبت ظرفیت دارد. این، یک روش جدید ومشخصی است که با تعمیم و گسترش آن می توان به حجم تولید فوق العاده ا ی از نظرکمی وکیفی دست یافت .

در پایان خاطرنشان می شود که خوشبختانه اگرچه کارخانه گلچکان به عنوان اولین ، مهم ترین ومجهزترین کارخانه گلاب گیری ایران د رنزدیکی قمصرتعطیل شد، اما دستگاه های ویژه تولید اسانس آن را شرکت تولیدی بهین گلاب قمصرخریداری و بازسازی کرد و باز در این زمینه برترین تکنولوژی تولید اسانس استاندارد در کشور، که توان جواب گویی به بازارهای اروپایی را دارد، در قمصرفعال می باشد.

گلاب واسانس قمصر (ویژگی ها ودسته بندی)
از دیدگاه علمی گلاب به حاصل تقطیر گل های سرخ (محمدی )(Rosa damasena – Mill ) تازه چیده شده با آب که اسانس اضافی آن ازمحلول آبکی جدا شده است، اطلاق می گردد. در مجموع گلاب خوب بوی خوش وطعم کمی تند وتلخ دارد و از نظرظاهری ، بی رنگ ،زلال ، بدون رسوب وماده خارجی وبوی ترشیدگی و دارای بوی ویژه گل محمدی می باشد.

گلاب ازحیث درجه خلوص به چند دسته تقسیم می شوند:

گلاب سنگین(درجه یک): گلابی است که در ۱۰۰ میل لیترآن دست کم ۳۵ میلی گرم اسانس وجود داشته باشد ویا حداقل اسانس آن کم تر از۲۵ میلی گرم نباشد. به تعبیرمحلی گلابی است که ازریختن ۳۰ کیلوگرم گل مرغوب (قمصر)، واستحصال ۴۰ لیترمحلول ازآن ، به دست می آید که به آن گلاب ۵ منی می گویند.

گلاب سبک (درجه دو): گلابی است که د ر۱۰۰ میلی لیترآن دست کم۱۵ کیلوگرم گل واستحصال ۴۰ لیتر محلول بدست می آید(۵/۲ منی). البته درقمصر بینابین این دو گلاب ، گلاب متوسطی تهیه می شود که از ریختن ۱۸ کیلو گرم گل و استحصال ۴۰ لیتر محلول بدست می آید که به آن گلاب سه منی می گویند.

به غیر از موارد مذکور، می توان از انواع خاص گلاب باکیفیت های مختلفی که با مقیاسی محدود در قمصر گرفته می شود، نیزنام برد.از آن جمله

گلاب دو آتشه : چنانچه پس ا زیکبار تقطیر و گلاب گیری دوباره به جای ریختن آب روی گل های دیگ ، گلاب به دست آمده قبلی رابریزیم ؛ یعنی گلاب مجددا با گل تازه تقطیر شود. به گلابی که ازاین تقطیر به دست آید، گلاب دو آتشه گویند.

گلاب سه آتشه (سه گل ): چنان چه عمل گلاب گیری را برای بارسوم تکرار کنیم ، یعنی گلاب دو آتشه را دوباره با گل تازه تقطیر کنیم؛ به آن گلاب سه آتشه می گویند. این دو نو ع گلاب بسیار کم تولید می شود واز حیث کیفیت و میزان اسانس بی نظیراست؛ چه ، ادامه این روندمنجر به اسانس گیری می شود. در گذشته درقمصر به این روش سنتی ، اسانس گیری می شده است.

گلاب پس آب : درصورتی که بعد ازعمل تقطیر دوباره به تفاله های دیگ ، آب اضافه کنیم و ازتفاله های گل مجدا تقطیر صورت پذیرد، گلاب به دست آمده را که از کیفیت نازلی برخودار است پس آب گویند.

گلاب زیرعطری: گلابی که با پارچ مخصوص تهیه می شود و برای تولید آن به جای گرفتن مثلا۴۰ لیتر گلاب ا ز۳۰ کیلوگرم گل ، درحقیقت ۷ لیتر گلاب گرفته می شود وبیش تر گرفتن عطر آن مطمع نظر است و بعد از آنکه عطر از پارچ خارج شود به گلاب زیرعطر ، گلاب زیرعطری می گویند.

اسانس گل قمصر
آن چه درباره قمصر و کیفیت گل محمدی آن می دانیم ، بیش ترمحدود به کیفیت گلاب ناب است ؛ در صورتی که اساسی ترین ترکیبی که موجب اشتهار این محصول شده است. میزان فوق العاده اسانس گل قمصر است. البته دراین جا شایان ذکراست که اسانس با عطر تفاوت دارد: بدین معنا که عطر بخش پارافینی اسانس می باشد. دراین خصوص به نقل از متخصصان این امرآمده است: ” درسالهای ۵۲- ۱۳۵۴ خورشیدی کارشناسان بلغاری که روی گل سرخ محمدی بررسی می کردند، دریافتند که گل سرخ محمدی قمصردر سنجش با نمونه های هم گون دردیگرنقاط کشورمان ا ز کیفیت چشم گیر و برتر برخوردار است. از همین رو صنایع پیشرفته عطرسازی جها ن ، به ویژه کشورهای اروپایی – که ا ز فناوری های گسترده و بالایی برای تبدیل آن به فرآورده عطر بهره مندند – به کاربرد اسا نس عطر گل محمد ی قمصر روی آوردند؛ به گونه ای که همه ساله مقدار زیادی اسا نس تولیدی به وسیله کشورهای اروپایی از ایران خریداری می شود. این زمینه ( کیفیت اسانس قمصر) سبب گشته تاعطر و گلاب قمصر از دیربازهما نند فرآورده نامی ماندگار بماند.”

بااین مقدمه ابتدا جهت شناخت دقیق اسانس قمصر، کلیاتی درخصوص مفهوم ، ماهیت و استانداردهای اسانس – براساس موازین مؤسسه استاندارد وتحقیقاتی صنعتی ایران- آورده می شود.

تعریف : اسانس طبیعی گل سرخ محمدی از تقطیر گل های سرخ محمدی (رزاداماسنا) ازتیره گل سرخیان باآب به دست می آید وماده ای روغنی وفرار است.

ویژگی های فیزیکی : به صورت مایع کم و بیش متبلور با رنگ زرد روشن یا زرد مایل به سبز، دارای بو طمع ویژه گل سرخ محمدی و با نقطه انجماد ۱۹ درجه سانتی گراداست.

اسانس اساسا دارای ۲ بخش جامد ومایع است:

a. بخش جامد آن که استئارپتن (Stearoptene ) نام دارد، بدون بو است و درگرمای ۳۳ درجه سانتی گراد ذوب می شود.

b. بخش مایع آن که دارای بوی قوی و تندی به نام اولئوپتن (oleoptene ) است که درساختارآن ۴۰ تا۷۵ درصد ژرانیول (Geraniol ) و۲۰ تا ۴۰ درصد سیترونلول (citronellol ) وجود دارد.

درمجموع براساس الگوی مؤسسه استاندارد ایران و طبق نمودار ” کروماتوگرافی ” ، مواد عمده اسانس استاندارد برحسب درصدعبارت است از:

سیترونلول ۳۰% ، نرول ۵/۰% ، ژرانیول ۵/۰ % وفنیل اتیل الکل ۵/۱ %

ازمواد مذکور وحتی دیگرعناصراسانس ، بهترین الکل و ماده ای که باعث خوشبویی آن می شود ” نرول ” می باشد. در مجموع گلاب استاندارد گلابی است که در۱۰۰ میلی لیترآن ۳۵ میلی گرم اسانس موجود باشد و ازدیدگاه دیگرطبق الگوی مؤسسه استاندارد ، بهترین گل ، گلی است که ازهر یک تن آن ۲۵۰ گرم اسانس حاصل شود. باتوجه به قالب های فوق ، چه براساس تحقیقات کارشناسان بلغاری و چه بر اساس تجربیات مکررکارخانه ها ی اسانس گیری ، درحال حاضرازهرتن گل قمصر ۲۵۰ گرم اسانس تولید می شود. حتی دروضعیتی که دقت و توجه بیش تری اعمال شود، می توان ا ز۸۵۰ کیلو گرم گل قمصر، ۲۵۰ گرم اسانس به دست آورد . همچنین طبق نمودارهای ” کروماتوگرافی ” تهیه شده در سال ۸۰ درایران ، ازحیث میزان ترکیبات مختلف ، گلاب قمصر کاملا با الگوی استاندارد آن برابری می کند.

نکته مهم این که ارقام با هیچ نقطه دیگری قابل مقایسه نیست؛ به نحوی که طبق مشخصات منابع مذکور ، اسانس موجود در گل کامو ۲۷ ، درگل نیاسر ۲۲ و در گل سده ۱۸ میلی گرم در۱۰۰ میلی لیتر است. که قابل مقایسه بااسانس ۳۵ میلی گرم در۱۰۰ میلی لیتر گلاب قمصر نیست.

کاربردهای گل محمدی ، گلاب واسانس
گل برگ گل محمدی به علت داشتن مقداری تانن ، اسید گالیک ، اسانس ، موادچرب ومواد رنگی ونیز داشتن اسیدآسکوربیک (ویتامین c ) درمیوه آن ، غیرازکاربرد آن در تقطیرو تهیه گلاب و اسانس که همگی ازفراوده های پایه ای و مهم هستند ازگل برگهای آن برای تهیه مربا استفاده می کنند.

از گذشته دور، در پزشکی سنتی این گل همانند دارویی گیاهی برای درمان بیماری های مختلف ازجمله اسهال مزمن ، دردهای رماتیسمی ، ناهنجاری های خونی وگلودرد کاربرد داشته است. میوه گل محمدی دارای ۵/۰ تا ۷/۱ درصد ویتامین ” ث” است که این مقدار ویتامین ” ث” به منشأ گیاه ، محل کشت ، اقلیم منطقه ، زمان جمع آوری و طریقه خشک کردن بستگی دارد. همچنین گل برگ های گل سرخ به سبب داشتن تانن ، قابض است و آن را به عنوان داروی قابض به کار می برند. بخشی که درتهیه گلاب و اسانس کاربرد دارد، همان گل برگ های گل محمدی است. دم کرده گل محمدی ، قلیایی ا ست که خون را آرام نموده ، نفخ و تشنج های شکم را مداوا می کند. هم چنین دم کرده گل برگ ها در زدودن غم و اندوه ، تپش قلب و کم خوابی ونیز در رفع اسهال معمولی وخونی ، دل بهم خوردگی والتهاب مؤثر است. درگذشته ، گلاب در پزشکی سنتی ایران برای درمان دردهای رماتیمسی قلبی ، تقویت اعصاب ، معده ، رفع پاره ای از سردردها ، دل بهم خوردگی ، بی هوشی و … کاربرد فراوانی داشته است. هم چنین از آن در پخت انوا ع شیرینی ها ، بستنی ، پختن غذا وتهیه شربت استفاده می کردند. بیش ترین کاربرد گلاب درایران ، درآ یین های دینی، زیارتگاه ها ومکان های متبرک ، آیین های سوگواری و… بود ه ونیز درجشن ها و مناسبت های گوناگون دیگر است.

کاربرد اسانس
ازنظر دارویی اثر تحریکی ملایم روی مخاط دهان ودستگاه گوارش دارد. مصرف اسانس ها بعدازغذا به عنوان داروی ضد نفخ و برای برطرف کردن نفخ روده ای وهمچنین برای جلو گیری ازعوارض حاصل از خوردن مسهل مفید است. هم چنین به عنوان بخور درناراحتی های تنفسی نیز کاربرد دارد. اسانس ها باعث ایجاد تحریک و التهاب روی پوست می شود؛ بدین سبب در آرام کردن دردهای عصبی ورماتیسمی به کاربرده می شود. هم چنین اسانس ها درمعطرکردن داروها وغذاها نیزاستفاده می شود. از سویی دیگر، مصرف بیش ا زحد اسانس باعث تهوع،اسهال وتحریک دستگاه گوارش و دستگاه ادراری می گردد. هم چنین ممکن است باعث مسمومیت وتشدید بیماری های تنفسی شود ویا باعث تشنج گردد.

اثرات مفید گلاب در سلامتی

گلاب(ROSE WATER) از تقطیر گل محمدی (ROSADAMASCENA) به دست می آید که از نظر عطر در میان سایر گل ها ممتاز است و خواص درمانی فراوانی دارد.
گل محمدی از خانواده ی گل سرخ با گل برگ هایی به رنگ صورتی است. این گل ها در خرداد ماه ظاهر می شوند و در همین ماه است که گلاب گیری انجام می پذیرد. گل محمدی رایحه ی خوشی دارد و گلاب نیز همین رایحه ی خوش را در خود تثبیت می کند.
براساس مدارک جدید، ایرانیان اولین قومی بودند که از «گل سرخ»، اسانس و گلاب را به روش تقطیر به دست آوردند و سپس این فن را به سایر نقاط دنیا انتقال دادند. «ابن سینا» دانشمند بزرگ ایرانی، تحقیقات وسیعی در مورد استخراج اسانس ها به روش تقطیر داشته است.
نام گلاب با فرهنگ سنتی و باورهای مذهبی مردم نیز درآمیخته است. گلاب خاص ایران است و جالب آن که فقط در شهر کاشان به عمل می آید.
پرورش گل محمدی با تاریخ «قمصر» عجین شده است. هر چند امروزه گلاب گیری از «قمصر» به «نیاسر» یکی از بخش های دیگر کاشان گسترش پیدا کرده، ولی گلاب قمصر در نوع خود هم چنان بی رقیب مانده است.
گلاب کاشان در پیشینه ی ادبیات ایران نیز رسوخ کرده و جایگاه ویژه ای داشته است، به طوری که شعرا برای تلطیف اشعار خود از نام گلاب با آمیزه ای از معشوق خود نام می برده اند.
گلاب با آئین های مذهبی همخوانی دیرینه ای دارد. به طور نمونه حدود یک قرن است که گلاب قمصر بر سر و روی دسته های سینه زنی ایام سوگواری اباعبدالله الحسین (ع) پاشیده می شود. هم چنین هر ساله کعبه را پس از پرده برداری با گلاب ایران شستشو می دهند.
کعبه را گفتم که این عطر دل انگیز از کجاست
هاتفی گفتا که بی شک از گلاب قمصر است
از تقطیر مجدد گلاب، فرآورده ای به دست می آید که به آن « گلاب دو آتشه » می گویند. اگر مجداً گلاب دو آتشه را تقطیر کنند گلاب غلیظی از نظر اسانس به دست می آید که فوق العاده معطر بوده و در حقیقت گلاب ناب و خالص است.
در طب سنتی گلاب به عنوان گرمی شناخته می شد که PH خون را به سمت قلیایی می برد.
در گذشته گلاب در طب سنتی مصارف درمانی بسیاری داشته است. به عنوان مثال دندان درد را با چکاندن چند قطره گلاب روی دندان پوسیده تسکین می بخشیدند. در طب سنتی گلاب به عنوان گرمی شناخته می شد که PH خون را به سمت قلیایی می برد.
● اثرات مفید گلاب بر پوست بدن
یکی از مهم ترین کاربردهای گلاب، جهت مواظبت از پوست است. گلاب برای انواع پوست ها به خصوص پوست های خشک و حساس مناسب است. یکی از موارد استفاده ی گلاب جهت پاک کردن پوست می باشد و می توان به جای محصولات شیمیایی پاک کننده، از آن استفاده کرد.
استفاده ی دیگر آن جهت طراوت و تازگی پوست است؛ بدین گونه که پس از هر بار استحمام که منافذ پوست بازتر هستند، گلاب را به پوست صورت بمالید. در این حالت اسانس موجود درگلاب به سرعت جذب پوست می شود که با توجه به اثرات آن در افزایش جریان خون، باعث شادابی پوست می گردد. البته استفاده ی مداوم از این روش می تواند این اثرات مطلوب را ایجاد کند.
گلاب به دلیل داشتن خاصیت ضد عفونی کننده و هیدراته (آبدار) کردن برای پوست سر و مو مفید است.
گلاب حتی برای رفع جوش های بدن نیز موثر است. برای این کار مقداری گلاب را با جوش شیرین مخلوط کنید تا خمیر نرمی به دست آید. سپس این خمیر را مدت یک ساعت یا تمام شب ( موقع خواب ) روی جوش های خود قرار دهید .
گلاب به دلیل داشتن خاصیت ضد عفونی کننده و هیدراته (آبدار) کردن برای پوست سر و مو مفید است. برای این کار، با استفاده از یک قطره چکان، گلاب را روی پوست سر خود بریزید.
● سایر خواص درمانی گلاب :
▪ با توجه به اثرات قابض اسانس رز، گلاب برای زنانی که دچار کاهش میل جنسی هستند مناسب است. استفاده از این خاصیت در قدیم توسط رومیان بسیار متداول بوده است.
▪ به دلیل داشتن خاصیت ضد عفونی کننده و ضدمیکروبی، برای شست وشوی چشم مناسب است؛ البته گلابی که بدین منظور استفاده می شود، باید عاری از آلودگی ها و به اصطلاح استریل باشد. برای رفع خستگی و درد چشم نیز می توانید مقداری گلاب به پشت پلک های خود بمالید.
▪ با توجه به گران بودن اسانس رز، متأسفانه بسیاری از محصولات آرایشی و بهداشتی، حاوی اسانس مصنوعی رز هستند که خواص اسانس طبیعی را ندارند. همچنین اسانس های طبیعی که از گونه های متفرقه و غیراصلی رز تهیه می شوند نیز ممکن است خواص نام برده را نداشته یا به طور ضعیف دارای این خواص باشند.
▪ گلاب برای بیماری های گوارشی مانند نفخ، دل به هم خوردگی و اسهال مزمن مفید است.
▪ گلاب در رفع دردهای روماتیسمی نیز موثر است.
▪ از بُخور آن می توان برای درمان گلودرد و بیماری های تنفسی استفاده نمود.
▪ گلاب ، قلب و معده را تقویت می کند، اضطراب را از دل دور می کند.
برای معالجه اشخاص گرمازده، بهترین راه خورانیدن گلاب همراه با مقداری یخ است، به قدری که تولید قی نموده و صفرا را خارج نماید.
▪ گلاب بهترین نوشیدنی برای کسانی است که دچار خونریزی سینه و گلو هستند.
▪ گلاب ناراحتی سینه را از بین می برد و از ابتلا به بیهوشی جلوگیری می کند.
▪ نوشیدن گلاب خنک، گرمی درون را از بین می برد و بدن را تقویت می کند.
▪ بوییدن گلاب برای تقویت قلب و رفع بیهوشی و تقویت حواس باطنی مفید است.
▪ برای معالجه اشخاص گرمازده ، بهترین راه خورانیدن گلاب همراه با مقداری یخ است، به قدری که تولید قی نموده و صفرا را خارج نماید.
▪ نوشیدن و بوییدن «گلاب» سردرد را برطرف می کند، مخصوصا سردردی که در اثر استنشاق هوای آلوده یا شنیدن سر و صدا باشد.

خواص درمانی گلاب‌

  • گل سرخ گلابگیری دارای تانن، کوئرستیرن، اسید گالیک، اسانس معطر و یک ماده رنگی است. گل سرخی که از آن گلاب می‌گیرند، مقوی قلب، معده، کبد و اعصاب بوده و برای قوه حافظه مفید است و در بیماری‌های سل و اسهال‌های مزمن و گلو درد و سردرد و بیماری‌های اعصاب مورد استفاده قرار می‌گیرد. طبیعت گلاب گرم است و بعضی از اقسام سرفه‌ها را درمان می‌کند.
  • گلاب ضداستفراغ بوده و در رفع خلط خونی موثر است. از دیگر خواص درمانی گلاب و گل‌محمدی نیز می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
  • نوشیدن و بوییدن گلاب برای درمان سر درد ناشی از استنشاق هوای کثیف و شنیدن جار و جنجال مفید است. همچنین بوییدن گل محمدی، موجب آرامش و تمدد اعصاب می‌شود و از استرس و فشارهای روانی می‌کاهد.مصرف گلاب تهیه شده از گل محمدی را به بیماران قلبی توصیه می‌کنیم.

    از گل محمدی مربایی تهیه می‌شود که جهت خوردن در دوران نقاهت بسیار مقوی و مغذی بوده و غش و ضعف و بی‌هوشی را رفع می‌کند.

    برگ‌های گل محمدی را وقتی با قند نرم بسایند، خمیری ساخته می‌شود که آن را «گل‌قند» گویند که مسهلی بسیار قوی است.

    روزانه نوشیدن دوغ مخلوط با کمی گلبرگ‌‌های گل‌محمدی برای تنظیم کار جهاز هاضمه بسیار نافع است.

    جهت رفع بوی بد دهان که ممکن است  در اثر جمع شدن صفرا در معده با نشانه‌هایی نظیر تلخی دهان، کمی اشتها و زردی چشم باشد، بهتر است از روش غرغره گلاب با قدری سرکه استفاده کنید.

    از جوشانده گل محمدی، جهت التیام اورام چشم و شستشوی زخم‌ها استفاده می‌شود.

    خوردن گلاب از میل جنسی می‌کاهد، ولی در عوض برای رفع سردرد و تقویت اعصاب مفید است.

    اگر ۱۰۰ گرم فشرده گلبرگ تازه گل گلاب را با ۱۰۰ گرم روغن کنجد و یا روغن زیتون بجوشانید از آن روغنی باقی می‌ماند که مسکن التهاب معده بوده و در تسکین دردهای موضعی اثر شفابخش دارد.

    نکته:برخی از اسانس‌ها یا عرقیات گیاهی به طور غیربهداشتی تولید می‌شوند که از نظر قیمت نسبت به محصولات بهداشتی تفاوتی آشکار دارند لذا توصیه می‌شود محصولاتی را خریداری کنید که دارای تاریخ تولید، انقضا، سری ساخت و پروانه بهداشت باشند، چرا که این گونه محصولات با نظارت وزارت بهداشت و طی آزمایشات کامل، پاستوریزه شده و به دست مصرف‌کننده می‌رسد.

 

http://varkani.blogfa.com/

گردآوری :  آ . آزاد

One comment on “گلاب گیری

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>